Tijdens de opening van ICAF 2026 sprak artistiek directeur Jasmina Ibrahimovic over de kracht van participatieve kunst, zorg en verbinding.
Omdat veel bezoekers ons na afloop van het festival vroegen of de speech beschikbaar zou komen, delen we hieronder graag de volledige tekst.
Goedenavond,
Het heeft even geduurd voordat ik begreep wat ik vanavond wilde zeggen. En misschien is het nog steeds niet af, en is wat u nu zult horen een voorlopige reflectie.
Gebeurtenissen in de wereld lijken elke twee dagen volledig te veranderen, en daarmee verandert ook mijn gevoel van wat urgent voelt om te delen.
In de meer dan vijfentwintig jaar dat ICAF bestaat, heeft de wereld, onze wereld, zelden zo instabiel aangevoeld als nu. Geopolitieke verschuivingen, aangedreven door ego-gedreven leiders die handelen en eruitzien als schurken uit zeer slechte films alleen is dit geen fictie.
De gevolgen van een snel veranderend klimaat, oorlogen, genocides en toenemende polarisatie zetten onze samenlevingen onder druk en daarmee ook onze fysieke en mentale ruimte.
Ruim een jaar geleden, toen we onze open call lanceerden en het thema van deze editie aankondigden, Space for Imagination, werden we overweldigd door de voorstellen. Het aantal inzendingen van community arts-groepen van over de hele wereld was vier keer hoger dan bij de vorige editie.
Het feit dat zoveel kunstenaars over de hele wereld samenwerken met gemeenschappen door te bevragen, te ontmantelen, opnieuw op te bouwen en soms zelfs te helen door middel van verbeelding is misschien wel het meest hoopvolle dat we het afgelopen jaar hebben gezien. Elk project liet zien hoe bedreigd ruimte wereldwijd is, maar ook hoe ongelijk het voorrecht van ruimte verdeeld is.
Veel voorstellen weerspiegelden een poging om te vechten voor ruimte voor verbeelding, in een samenleving waarin empathie, creativiteit en wederzijds begrip steeds meer onder druk staan.
We leven in een tijd van enorme uitdagingen. Uitdagingen die niemand alleen kan oplossen. Uitdagingen die ons vragen om in beweging te komen niet van elkaar weg, maar naar elkaar toe.
En toch wordt de ruimte om dat te doen steeds schaarser. Ruimte om elkaar te ontmoeten. Ruimte om te luisteren. Ruimte om ons iets voor te stellen.
Community arts begint vaak waar ruimte ontbreekt. Het begint in buurten, in gemeenschappen, in steden waar mensen verschillende verhalen met zich meedragen. Elk project is een uitnodiging om een gedeelde ruimte binnen te stappen waarin nieuwe verbindingen kunnen ontstaan. Waar verschillen kunnen worden onderzocht. Waar iets onverwachts kan gebeuren.
Veel kunstenaars die we voor dit festival hebben uitgenodigd hebben gekozen voor een moeilijke weg.
Ze werken op plekken waar spanningen reëel zijn. Waar vertrouwen kwetsbaar is. En hoewel de meesten van hen al heel lang in dit veld werkzaam zijn, maken velen van hen zich zorgen.
Velen van hen hebben het gevoel dat de wereld om hen heen langzaam uit elkaar valt. En tegen hen wil ik zeggen: Verlies alsjeblieft de hoop niet. De wereld heeft jullie werk nodig…. zoals je om je heen kunt zien, sta je er niet alleen voor.
Ga door met dit complexe, zorgvuldige, geduldige en diep relationele werk. En tegen iedereen die hier vanavond zit, en dit werk op de een of andere manier ondersteunt .
Geef ruimte aan deze makers. Vertrouw op hun proces. Loop naast hen. Steun hen waar je kunt. Niet alleen wanneer het gemakkelijk is, maar juist wanneer het moeilijk is.
In een wereld die steeds verder polariseert, is het vaak gemakkelijker om een standpunt in te nemen dan om werkelijk te luisteren. Het is vaak gemakkelijker om je ergens tegen uit te spreken dan om in gesprek te blijven.
Maar community arts gaat niet over het kiezen van een kant. Het gaat over het zichtbaar maken van de vele lagen van onze identiteiten. Over het zichtbaar maken van de complexiteit van menselijke relaties. Het gaat erom te laten zien dat achter onze verschillen vaak dezelfde angsten schuilgaan, hetzelfde verlangen naar veiligheid en verbondenheid. En wanneer we dat beginnen te herkennen ontstaan er nieuwe verbindingen.
De komende dagen zullen we samenkomen in dit theater, en op vele andere plekken in deze stad. Om verhalen te delen en ernaar te luisteren. Om vragen te stellen… Misschien voel je je niet altijd op je gemak. Maar maak je geen zorgen je kunt het elke avond van je afschudden tijdens de concerten op het late night stage. De ruimte die we hier delen is niet neutraal.
Ze draagt betekenis, opvattingen en emoties met zich mee.Het is een ruimte die we samen creëren. Een ruimte waarin we ervoor kiezen om bruggen te bouwen zelfs wanneer dat niet de populaire keuze is. Want ons antwoord op angst en woede kan geen terugtrekking en wanhoop zijn.
Ons antwoord moet verbinding zijn mens tot mens, hart tot hart. En vanavond beginnen we met An Fara. Een krachtige dansvoorstelling van Mud Art Company uit Noord-Nigeria en The Walk Productions.
In Kaduna de regio waar dit werk vandaan komt betekent An Fara: het is begonnen. Het is een waarschuwing. Een signaal dat er iets is begonnen en dat we niet kunnen wegkijken.
Door middel van beweging en ritme spreekt deze voorstelling over geweld, over overleven, en over de gevolgen van een veranderend klimaat en onze relatie met de meer-dan-menselijke wereld. Ze herinnert ons eraan dat het alarm al heeft geklonken. En dat de vraag nu niet is of er iets gebeurt maar hoe wij zullen reageren.
Community arts verandert de wereld niet van de ene op de andere dag. Maar het verandert hoe we elkaar ontmoeten. En daar… begint alles.
An Fara. Het is begonnen. Welkom bij ICAF’26.
